Waarom is taal noodzakelijk om kennis op te bouwen en te delen?

Hoe kan taal zijn ontstaan? Van handeling naar begrip.

Kennis is een ontwikkelingsproces dat niet stopt. Kennis laat ons onze leefwereld begrijpen. Wanneer de Homo sapiens vaardigheden ontwikkelde, moest hij waarschijnlijk een manier vinden om die over te dragen aan zijn leefgenoten. Handelingen kan men aan elkaar tonen, maar wanneer deze ondersteund worden door klanken krijgen ze meer betekenis. Geluiden kunnen handelingen verduidelijken en geleidelijk aan begrippen vormen. Wanneer klanken steeds consistenter worden gebruikt om dezelfde waarneming of handeling aan te duiden, ontstaan woorden. Die woorden zijn niet door één individu bedacht, maar groeien geleidelijk binnen een groep en worden door velen verder gevormd en verfijnd. Uit woorden groeit uiteindelijk taal. Op deze manier kan het denken van een individu worden overgedragen aan anderen.

Belangrijk detail: we hebben daar geen hard bewijs voor. Taal laat namelijk geen fossielen na. Wat we hebben zijn indirecte aanwijzingen uit archeologie, anatomie en genetica. Toch lijkt me dit het meest waarschijnlijke scenario te zijn. De woorden en betekenis ervan werd doorgegeven aan nazaten. Daardoor kan er in de loop van de evolutie ook een genetische aanleg zijn ontstaan die het leren van taal vergemakkelijkt. (In latere blog meer hierover).

Wat iemand bedenkt als pragmatische oplossing voor een probleem, gebeurt in zijn brein en kon door taal worden overgebracht aan anderen. Taal is dus het bindmiddel om gedachten over te brengen aan anderen.

Taal geeft betekenis aan ons denken.

Taal is dus een noodzaak om het denken onderling te delen met anderen en maakt duidelijk wat iets betekent. Elk woord is een begrip en verwijst naar een concept in het brein, het vertegenwoordigt een omschrijving van waarneming. Terwijl onze kennis dagelijks groeit door de inbreng van velen, groeit ook onze woordenschat. Naast de omvang van sociale uitbreidingen is er ook de wetenschappelijke groei van vakjargon.

Omdat groepen zich historisch gezien op verschillende geografische locaties ontwikkelden, ontstonden er diverse talen volgens die ligging, maar het doel bleef universeel: het synchroniseren van het denken.

Contactloze overdracht

Deze overdracht gebeurt zonder een fysieke link te maken tussen hersenen. Er bestaat trouwens geen directe kabelverbinding tussen hersenen om data over te brengen. We gaan ons denken contactloos overmaken aan anderen dankzij geluiden. In de loop van de evolutie hebben we dit proces uitgebreid door symbolen en tekens te bedenken die onze geluiden vertalen in schrift. Van het vroege spijkerschrift en het alfabet tot de moderne mediakanalen van vandaag — zoals radio, televisie, telefonie en het internet — de essentie blijft gelijk: we dragen ons denken over via een contactloze interface.

Kennis bij diersoorten en andere leven.

Doorheen de evolutie van het leven is er voor elk levend wezen een vorm van communicatie ontstaan en kan er op deze manier kennis ontstaan. Deze is wel niet vergelijkbaar met menselijke kennis.

Hun taal is dan ook waarschijnlijk veel beperkter dan van mensen en daarnaast begrijpen we de klanken niet. Mensen kunnen niet alleen woorden vormen, maar deze ook volgens grammaticale regels combineren tot een vrijwel onbeperkt aantal nieuwe ideeën.

Evolutionair gezien zijn mensen het verst ontwikkeld en hebben ze onder andere, dankzij de anatomisch opbouw van handen met opponeerbare duim een voordeel om handigheid en vaardigheid te ontwikkelen. Anderzijds beschikt de mens over een uniek tongbeentje. Dit kleine botje in de keel vormt samen met het strottenhoofd de fysieke voorwaarde voor onze spraak; het stelt ons in staat om klanken te verfijnen en te articuleren op een manier die bij andere diersoorten onmogelijk lijkt te zijn.

Menselijke taal is uniek door haar complexiteit: we kunnen eindeloos nieuwe woorden vormen, abstracte ideeën uitdrukken en kennis systematisch doorgeven over generaties heen.