Waarom is kennis collectief en evolutionair?
Blog 6: In de vorige blogs hebben we stap voor stap onderzocht hoe menselijk denken werkt. We zagen dat denken ontstaat uit het stellen van vragen over wat we waarnemen. De antwoorden die daaruit voortkomen vormen onze kennis. Daarna zagen we dat taal noodzakelijk is om die kennis te bewaren en te delen. Maar daarmee ontstaat een nieuwe, fundamentele vraag: Wat gebeurt er met kennis zodra ze gedeeld wordt? Het antwoord brengt ons bij een belangrijk inzicht: kennis is nooit uitsluitend individueel. Kennis wordt altijd collectief en ontwikkelt zich bovendien voortdurend verder.
Danny Van Clapdurp
2 min lezen
Individuele kennis is altijd beperkt
Elke mens bouwt kennis op via zijn eigen ervaringen, waarnemingen en vragen.
Maar die individuele kennis blijft altijd beperkt.
Geen enkel individu kan alle kennis verzamelen die nodig is om de wereld volledig te begrijpen. Onze levensduur is daarvoor te kort en onze ervaringen zijn te beperkt.
Daarom is menselijke kennis altijd afhankelijk geweest van wat anderen vóór ons hebben ontdekt.
De kennis die wij vandaag bezitten is dus nooit alleen het resultaat van ons eigen denken. Ze is het resultaat van het denken van vele generaties mensen.
Kennis groeit door overdracht
Wanneer kennis wordt gedeeld via taal, onderwijs, boeken of technologie, gebeurt er iets bijzonders.
Die kennis blijft niet statisch.
Nieuwe mensen nemen bestaande kennis over, stellen nieuwe vragen en voegen nieuwe inzichten toe. Daardoor verandert en groeit kennis voortdurend.
Met andere woorden: kennis wordt niet alleen doorgegeven, maar ook verder ontwikkeld.
Dat proces maakt kennis tot een evolutionair systeem.
De evolutie van kennis
In de natuur kennen we biologische evolutie. Soorten veranderen langzaam door natuurlijke selectie.
Met kennis gebeurt iets gelijkaardigs.
Ideeën, inzichten en theorieën worden ontwikkeld, getest, aangepast en soms vervangen door betere verklaringen. Dit proces zien we duidelijk in de geschiedenis van wetenschap en technologie.
Een theorie wordt voorgesteld, bekritiseerd, verbeterd en soms volledig vervangen door een nieuw inzicht dat de werkelijkheid beter verklaart.
Kennis evolueert dus door een voortdurend proces van vragen, discussie, correctie en uitbreiding.
De rol van collectieve intelligentie
Omdat kennis wordt gedeeld tussen mensen, ontstaat er iets dat groter is dan individuele intelligentie.
Er ontstaat collectieve intelligentie.
Wetenschap, universiteiten, bibliotheken, internet en moderne technologie maken het mogelijk dat miljoenen mensen bijdragen aan één voortdurend groeiend geheel van kennis.
Elke onderzoeker, schrijver, ingenieur of denker voegt kleine bouwstenen toe aan dat grote geheel.
Zo wordt menselijke kennis steeds rijker en complexer.
Van individuele gedachten naar een collectief kennissysteem
Wanneer we dit proces bekijken, zien we dat kennis eigenlijk drie niveaus kent:
Individuele waarneming en vragen
Persoonlijke kennisvorming
Collectieve kennisopbouw
Het is pas in dat derde niveau dat kennis haar volle kracht krijgt.
Een idee dat alleen in het hoofd van één persoon blijft bestaan, heeft weinig invloed.
Maar zodra dat idee wordt gedeeld en onderzocht door anderen, kan het bijdragen aan de verdere ontwikkeling van menselijke kennis.
Kennis als motor van menselijke evolutie
Doorheen de geschiedenis heeft kennis een centrale rol gespeeld in de ontwikkeling van de mensheid.
Landbouw, geneeskunde, techniek, wetenschap en moderne technologie zijn allemaal het resultaat van kennis die door vele generaties werd opgebouwd en doorgegeven.
In die zin is kennis misschien wel de belangrijkste motor van menselijke evolutie.
Niet alleen biologisch, maar vooral cultureel en intellectueel.
Naar een nieuw niveau van collectieve kennis
Vandaag bevinden we ons in een bijzondere periode in de geschiedenis.
Dankzij digitale technologie en artificiële intelligentie kan kennis sneller worden verzameld, geanalyseerd en gedeeld dan ooit tevoren.
Dit opent de deur naar een nieuw niveau van collectieve intelligentie.
De samenwerking tussen menselijke kennis en artificiële systemen kan het tempo van kennisontwikkeling nog verder versnellen.
Misschien staan we daardoor aan het begin van een nieuwe fase in de evolutie van menselijke intelligentie.
Conclusie
Kennis begint altijd bij individuele vragen en persoonlijke inzichten.
Maar zodra die kennis wordt gedeeld, wordt ze onderdeel van een veel groter geheel.
Daarom kunnen we stellen dat kennis per definitie collectief is.
En omdat nieuwe generaties voortdurend nieuwe inzichten toevoegen, is kennis ook evolutionair.
Het is precies dit proces dat de mensheid in staat stelt om steeds meer van de werkelijkheid te begrijpen.
En misschien is het delen en ontwikkelen van kennis wel één van de belangrijkste eigenschappen die ons als mens definieert.