T2. Gezichtsherkenning versus persoonlijkheidsherkenning

Inleiding

De ontwikkeling van artificiële intelligentie heeft computersystemen steeds beter gemaakt in het herkennen en analyseren van menselijke gezichten. Wat vroeger uitsluitend door menselijke waarneming gebeurde, kan vandaag gedeeltelijk door software worden uitgevoerd.

Moderne AI-systemen kunnen gezichten herkennen, vergelijken en bepaalde zichtbare kenmerken analyseren. Ze kunnen bijvoorbeeld bepalen of twee foto's waarschijnlijk dezelfde persoon tonen.

Maar hier ontstaat een belangrijk onderscheid: een gezicht herkennen is niet hetzelfde als een persoon kennen.

Hoewel technologie steeds meer informatie uit beelden kan halen, betekent dit niet dat een computer daardoor inzicht heeft in iemands persoonlijkheid, intelligentie, karakter of denkvermogen.

1. Hoe werkt gezichtsherkenning?

Gezichtsherkenning is een toepassing van computer vision en artificiële intelligentie. Het doel is om een gezicht op een afbeelding te herkennen of te vergelijken met andere gezichten.

Een modern gezichtsherkenningssysteem doorloopt doorgaans verschillende stappen:

Gezichtsdetectie

De software zoekt eerst naar een gezicht in een afbeelding of videobeeld. Daarbij wordt bepaald waar het gezicht zich bevindt en welk gedeelte van de afbeelding verder onderzocht moet worden.

Kenmerkextractie

Vervolgens verwerkt een neuraal netwerk de afbeelding. Het systeem leert tijdens de training om relevante visuele patronen en kenmerken te herkennen. Die informatie wordt omgezet in een numerieke representatie, vaak een gezichts-embedding genoemd.

Vergelijking

De numerieke representatie kan vervolgens worden vergeleken met andere representaties. Wanneer de overeenkomst voldoende groot is volgens de ingestelde drempelwaarde, kan het systeem besluiten dat twee afbeeldingen waarschijnlijk dezelfde persoon voorstellen.

Dit betekent niet dat de computer de persoon begrijpt. Het systeem vergelijkt patronen in beeldinformatie en berekent de overeenkomst tussen die patronen.

2. Wat kan AI wel en niet afleiden uit een gezicht?

Naast gezichtsherkenning bestaan er AI-toepassingen die gezichten analyseren op bijvoorbeeld zichtbare kenmerken, bewegingen en gezichtsuitdrukkingen.

Sommige systemen proberen daaruit ook emoties of persoonlijkheidskenmerken af te leiden.

Dat laatste is wetenschappelijk een veel moeilijkere opdracht.

Een belangrijke overzichtsstudie van Lisa Feldman Barrett en verschillende andere onderzoekers uit 2019 onderzocht in hoeverre menselijke emoties betrouwbaar uit gezichtsbewegingen kunnen worden afgeleid.

De onderzoekers kwamen tot de conclusie dat gezichtsbewegingen wel degelijk informatie kunnen overbrengen, maar dat dezelfde gezichtsuitdrukking niet overal, bij iedereen en in iedere situatie dezelfde emotionele betekenis heeft.

Een glimlach kan bijvoorbeeld verschillende betekenissen hebben, afhankelijk van de persoon en de omstandigheden.

Dit vormt een belangrijke beperking voor technologie die probeert menselijke emoties automatisch uit gezichten te herkennen.

Het herkennen van een zichtbare beweging is immers iets anders dan het begrijpen van de betekenis ervan.

Wetenschappelijke publicatie:

Barrett, L. F., Adolphs, R., Marsella, S., Martinez, A. M. & Pollak, S. D. (2019).

Emotional Expressions Reconsidered: Challenges to Inferring Emotion From Human Facial Movements.

Tijdschrift: Psychological Science in the Public Interest, 20(1), 1–68.

DOI: https://doi.org/10.1177/1529100619832930

PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31313636/

Volledige publicatie: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6640856/

3. De beperkingen van gezichtsherkenning

Ook wanneer AI uitsluitend gezichten moet herkennen, is de technologie niet onfeilbaar.

Het Amerikaanse National Institute of Standards and Technology (NIST) onderzocht de prestaties van een groot aantal gezichtsherkenningsalgoritmen.

In hun onderzoek uit 2019 werden bijna 200 algoritmen van bijna 100 ontwikkelaars onderzocht. Daarbij werden meer dan 18 miljoen afbeeldingen van ruim 8 miljoen personen gebruikt.

Het onderzoek toonde aan dat de nauwkeurigheid tussen algoritmen sterk kan verschillen. Bovendien werden bij een groot aantal systemen verschillen vastgesteld in de herkenningsprestaties tussen demografische groepen.

Dat betekent dat de kwaliteit van de gebruikte trainingsgegevens, de toegepaste algoritmen en de omstandigheden waarin foto's worden gemaakt een belangrijke invloed hebben op de resultaten.

Ook artificiële intelligentie kan dus fouten maken wanneer ze menselijke gezichten probeert te herkennen.

Technische publicatie:

Grother, P., Ngan, M. & Hanaoka, K. (2019).

Face Recognition Vendor Test (FRVT), Part 3: Demographic Effects.

Uitgever: National Institute of Standards and Technology (NIST).

Publicatienummer: NISTIR 8280.

DOI: https://doi.org/10.6028/NIST.IR.8280

Onderzoek: https://www.nist.gov/programs-projects/face-recognition-vendor-test-frvt

4. Herkennen is niet hetzelfde als begrijpen

De technologische ontwikkeling maakt duidelijk dat een computer steeds beter kan worden in het verwerken en vergelijken van visuele informatie.

Een AI-systeem kan een gezicht herkennen, bepaalde uiterlijke kenmerken beschrijven en patronen vergelijken met eerder verwerkte gegevens.

Maar daaruit volgt niet dat het systeem ook weet wie die persoon werkelijk is.

Het kent niet automatisch diens levensgeschiedenis, ervaringen, kennis, karakter, interesses of persoonlijke gedachtewereld.

Om die reden moeten we een onderscheid blijven maken tussen het herkennen van uiterlijke kenmerken en het begrijpen van de persoon achter die kenmerken.

De technologie kan ons helpen om zichtbare informatie te analyseren, maar die informatie vormt slechts een beperkt gedeelte van wat een mens als persoon vertegenwoordigt.

Besluit

Gezichtsherkenning is een indrukwekkende technologische ontwikkeling. Artificiële intelligentie kan vandaag visuele patronen verwerken en vergelijken op een manier die voor veel toepassingen bijzonder nuttig is.

Maar het vermogen om een gezicht te herkennen mag niet worden verward met het vermogen om een persoon te kennen.

Een gezicht is een waarneembaar fysiek kenmerk. De persoonlijkheid en de gedachtewereld van een mens zijn veel complexer en kunnen niet zomaar uit dat uiterlijk worden afgeleid.

De technologische vooruitgang maakt het onderscheid tussen waarnemen, herkennen en begrijpen daarom alleen maar interessanter.

Technologische documentatie samengesteld met ondersteuning van ChatGPT (OpenAI). De oorspronkelijke wetenschappelijke en technische publicaties worden afzonderlijk vermeld.