PARADOX VAN HET UITERLIJK

De illusie van het uiterlijk

Wanneer we iemand voor het eerst ontmoeten, vormen we spontaan een beeld van wie deze persoon zou kunnen zijn. We kijken naar uiterlijke kenmerken zoals het voorkomen (verzorgd gekleed of niet), lichaamsbouw, haarkleur en oogkleur. Ook lichaamstaal speelt een rol: zit iemand rechtop of onderuitgezakt, kijkt hij nors of lachend? Op basis hiervan stellen we een soort profiel op. Sommigen kunnen aanvoelen of er een connectie is met deze persoon, of ze iemand mooi vinden of voelen zich zelfs aangetrokken tot deze persoon. Maar uit deze fysieke kenmerken weten we eigenlijk niets.

Stel dat je tegenover iemand zit in een openbare ruimte — een wachtzaal bij de dokter, op de trein, in een bibliotheek — dan kan je op basis van het uiterlijk nooit te weten komen wie deze persoon werkelijk is. Toch is het logisch dat we automatisch naar uiterlijke kenmerken kijken wanneer iemand voor ons staat.

Wat weten we dan werkelijk van deze persoon? Wat kunnen we zeggen over zijn of haar intelligentie, interesses, geaardheid, vaardigheden, sportiviteit, politieke overtuigingen, religie en nog zoveel meer? Je kan deze persoon observeren zolang je wil, maar zolang hij of zij niets over zichzelf vertelt, blijft deze een onbekende — of zelfs, sterk uitgedrukt, onzichtbaar voor je.

Paradoxaal vertellen de fysieke kenmerken, die we als eerste waarnemen van iemand, niets over wie hij of zij is. Terwijl de mentale kenmerken, die niet gezien kunnen worden de echte mens vormen.

De echte persoon is hoe hij of zij denkt!

Maar hoe kan je aantonen en hoe bewijs je dat wie iemand werkelijk is, afhankelijk is van hoe hij of zij denkt?

Door een gesprek aan te gaan kan je rechtstreeks of onrechtstreeks vragen stellen over interesses, sportiviteit, beroep, geaardheid of gezinssamenstelling. Beetje bij beetje krijg je een beeld, een idee of een gedachte van wie deze persoon zou kunnen zijn. Je stelt mentaal een profiel samen van wie deze persoon is. We kennen dan ook het gezegde: “De echte mens zit van binnen.”

De antwoorden die iemand geeft zijn de persoonlijke conclusies die hij of zij voor zichzelf bepaalt heeft door er over na te denken. Het is niet het spreken zelf dat de mens onthult, maar de manier waarop iemand redeneert, nuanceert en betekenis geeft aan zijn antwoorden. Zij werden ooit gevormd door zijn persoonlijkheid, zoals die zich door ervaring, kennis en opvoeding heeft ontwikkeld om te oordelen, te beoordelen of te veroordelen. Iedereen vormt zijn eigen meningen en deze zijn voor ieder individu anders. Vandaar dat er zoveel meningsverschillen bestaan.

In de volgende blog gaan we hier dieper op in.